Piyasaların Koronavirüs ile Sınavı Devam Ediyor: Petrolün Düşüşü

21 Nisan 2020 tarihinde piyasalarda nadiren görülebilecek bir gelişme yaşandı. Tarihte ilk defa ABD’de petrolün varil fiyatı 0 doların altına düştü. Tabi ki konuya yabancı olanlar bir malın fiyatının nasıl negatif olabileceğini düşünüyor. Bu yazıda petrolün fiyatının bu denli düşüşüne neden olan gelişmeleri ayrıntılarıyla inceleyeceğiz.

Hepimizin bildiği gibi bir malın fiyatını mala olan arz ve talep belirler. Bu durum petrolde de geçerli tabi ki. İşte petrol fiyatlarında yaşanan bu gerilemenin sebebi bu iki kavramın altında yatıyor.

Fiyatın Düşmesinin Temel Sebepleri

Öncelikle petrole olan talebin neden düştüğünü açıklamakla başlayalım. Hepinizin aklında beliren soruyu tahmin edebiliyorum: Yoksa koronavirüs mü? Evet! Maalesef bununda temel sebebi bütün dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını. Salgın sebebiyle ABD, Çin, Almanya, İtalya, Fransa, İspanya, İngiltere, İran ve Türkiye başta olmak üzere birçok ülkenin sanayi sektörü üretimi durdu ya da oldukça geriledi. Yukarıda adı geçen ülkelerin Dünya’daki üretimin yarısından daha fazlasına sahip olan ülkeler olduğunu hatırlatmamıza gerek yok tabi. Günümüzde petrol sınai üretimin temel enerji kaynaklarından biri olmakla beraber birçok mal içinde ham madde olma özelliğini taşımakta. Sanayi sektöründe üretimin durmasıyla beraber, şirketlerin petrole ihtiyacı da kalmadı ve petrol tüketimi oldukça geriledi. Sanırım bu açıklama petrole olan talebin neden düştüğünü anlatmakta yeterli olacaktır.

[ilgiliMakale icerik_id=”1242″]

Peki petrol arzı neden ve ne yönde değişti? 2020 yılının mart ayında Dünya’da en çok petrol üreten ikinci ülke olma özelliğini elinde tutan Suudi Arabistan,  Dünyanın en çok petrol üreten üçüncü ülkesi Rusya’ya koronavirüs salgını nedeni ile petrol üretimini düşürme teklifinde bulunmuş fakat Rusya petrol üretimini azaltmama kararı almıştı. Bunun sonucunda Suudi yetkililer petrol arzını arttırma kararı almıştı. Mart ayından bugüne üretimi arttırmaya devam eden iki ülke uluslararası piyasayı oldukça zor duruma düşürdü. Düşürmeye de devam edecek gibi duruyor.

Negatif Fiyat

Peki gelelim fiyatın nasıl 0 doların altına düştüğüne… Esasında sıfırın altında düşen petrolün fiyatı değil, ABD’nin Oklahama Eyaletinde fiyatlanan WTI petrolünün vadeli işlem sözleşmesinin fiyatıdır. Ne demek vadeli işlem sözleşmesi? Bu ABD devletlerinde üretilen türev araçlardan bir tanesidir ve “futures” olarak adlandırılır. Futures sözleşmeleri bir varlığın bugünden ileri bir tarihte satın alınması için yapılan  bir tür anlaşmadır. Futures işlemini yapan alıcı taraf bugünden malı ileride alacağını taahhüt ederken satıcı da satacağını taahhüt eder. Son zamanlarda ABD’de petrole talebin kalmaması vadesi gelen bu petrolleri almak istemiyor sözleşmenin karşı tarafı da eğer petrolü almayacaksan ben sana para vermem hatta senden para alırım. Böyle demelerinin nedeni petrol üreticileri için petrolü depolama maliyetlerinin oldukça yüksek olmasıdır. Bu yüzden ki WTI petrolünün vadeli kontrat fiyatı sıfırın altına düştü. Tabi ki brent petrolün varil fiyatı da tarihin en düşük seviyesinde fakat fiyatı negatif değil.

Leave a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir